Veroudering als risico door Dirk de Knecht

Ik was laatst bij een BRZO-bedrijf waar net de Inspectie SZW was geweest. Die kaartte
aan dat ze de komende jaren streng gaan letten op ‘aging’ – in goed Nederlands:
veroudering. Ofwel het verouderen van installaties. Voorlopig staat vooral het
leidingwerk op de agenda. Later ook andere onderdelen van installaties. En daarna ook
de veroudering van … werknemers.

Dat deed me denken aan de afgelopen zomermaanden, toen ik bezig was met het bedenken
van examenvragen voor de VAPRO-boeken. Ik keek naar de boeken over onderhoud en
corrosie. Ik las dat we bij corrosie vaak denken aan roestvorming. Maar corrosie is veel breder
dan dat en lang niet altijd zichtbaar. Denk maar aan interkristallijne corrosie, die je kent als
metaalmoeheid. Denk ook aan erosie, waarbij leidingen van binnenuit worden ‘uitgehold’. En
denk aan cavitatie. Aan de buitenkant is dit allemaal vaak niet te zien, een sluipend gevaar dus
voor je installatie.

Titanic-effect

Veel industriële bedrijven zijn al redelijk op leeftijd en daar kan dus corrosie een
sluipmoordenaar zijn. Terwijl jij je ogen richt op de gevaren ‘boven water’ – zoals
struikelgevaar en gevaarlijke machine-onderdelen – kunnen ‘onder water’ allerlei risico’s zich
opstapelen. Je denkt dan dat je goed bezig bent, maar je bent misschien blind voor de risico’s
in het proces zelf. En je hebt het heilige geloof dat jóu niets zal overkomen. Je houdt de
trapleuning stevig vast, maar stevent af op een ijsberg. Doet me denken aan een filmscène …

En hoe zit het jou?

Ik zei het net al: opvallend is dat de inspectie uiteindelijk ook wil gaan kijken naar het
verouderen van werknemers. Je kunt denken aan het inspecteren van jouw lichamelijke
conditie (ben je wel duurzaam inzetbaar?), maar ook jouw kennis (nog up-to-date?). Door
vergrijzing zullen veel van je collega’s vertrekken en hoe voorkomen we dat niet ook hun
kennis verdwijnt? Hoe zorgen we voor een goed opvolgingsbeleid? Dit zijn thema’s waar de
VAPRO al enige tijd over nadenkt en waarvoor het de eerste oplossingen al op de plank heeft
liggen. Een van de voorbeelden is Lean leren (leren van en in de praktijk), waarbij je elkaar
scherp houdt op kennis van processen. Een ander voorbeeld is een toetssysteem waarmee je
kunt meten of je goed omgaat met risicovolle situaties, de zogenoemde functiekritische taken.
Weet jij hoe je een calamiteit kunt voorkomen en hoe je erop moet reageren als die toch
optreedt? Ook als je in een bepaald deel van de fabriek al een tijdje niet bent geweest. Ik zal
daar in de volgende uitgaves verder op ingaan.

Dirk de Knecht
specialist veiligheid