Geen spelbreker maar teamspeler

Een verhaal uit de praktijk over het hebben van een eigen mening

Het succes van een team hangt vaak af van hoe er wordt omgegaan met collega’s
die er een andere mening op nahouden. Kritiek wordt niet altijd even tactisch
gebracht en daardoor vaak direct afgedaan als negatief. Een effectieve
leidinggevende kan hier doorheen kijken en denkt niet in termen als positief of
negatief, maar vraagt zich af: is deze opmerking bruikbaar of niet? Door dieper
op de vraag in te gaan probeert Michel Koppenaal het te begrijpen. Deze manier van
leidinggeven en leiding krijgen kan wennen zijn. Hieronder beschrijft hij een voorbeeld uit de praktijk.

Voorthobbelen

Hij werkt al jaren op dezelfde manier. Niet overdreven ijverig, maar gestaag,
afmakend waar hij aan begint, anderen erbij betrekkend wanneer dat nodig is,
maar meestal zelfstandig en zelf zijn weg vindend. Zijn beoordelingen zijn nooit
uitmuntend, maar ook niet slecht. Wat dat betreft beschouwt hij zichzelf als een
betrouwbare kracht, zonder enorme pieken of dalen. Men kan van hem op aan.
Hij kan zich de dag niet heugen dat hij voor het laatst ziek was.
Voor bonussen kwam hij nooit in aanmerking. Daarvoor maakte hij teveel
kritische opmerkingen die door zijn leidinggevenden niet op prijs werden gesteld.
De extraatjes gingen naar de jaknikkers. Hij zit ook al een tijdje op de top van
zijn salaris en berust daarin. Het hebben van een redelijk stressvrij leven, met
daarin ruim tijd voor zijn gezin en eerste kleinkind, bevalt hem wel. Van hem
hoeven ze dan ook niet veel spectaculairs meer te verwachten. Hij doet trouw
wat er van hem wordt verwacht en vindt het allemaal wel prima zo.

Liever een schildpad

Zelden kreeg hij van een leidinggevende commentaar op zijn houding. Één keer
was er een chef die vond dat hij zijn gedrag moest veranderen. Deze vroeg hem
om meer op de voorgrond te treden, meer zelfinitiatief te tonen, de zaken met
meer enthousiasme op te pakken en zichzelf uitdagender targets te stellen. Ook
mocht hij zich niet langer negatief uitlaten en werd hem vriendelijk verzocht om
minder te mopperen.
Inmiddels heeft hij heel wat chefs zien komen en gaan. Allemaal druktemakers
waarvan hij het idee had dat ze eigenlijk zelf niet lekker in hun vel zaten. Hij
moest zeker net zo gestrest worden als zij? Kom, in het bekende sprookje wint de
schildpad het ook van de haas. En reken maar dat de schildpad meer van de reis
geniet dan die hoppende haas. Wanneer hij dit vroeger tegen zijn chef zei keek
deze hem altijd meewarig aan. “Je bent gewoon lui en dit is je excuus.” Dat kon
hij dan in zijn zak steken.

Van spelbreker naar speler

Maar de laatste tijd is er een verandering gaande. Het valt hem op dat zijn
berustende houding steeds minder op negatief commentaar stuit. Deze wordt niet
langer als ‘star’ gezien, maar juist als een kwaliteit omdat hij zich niet laat
opjagen. Antistressprogramma’s zijn aan hem niet besteed, een scheve work-life
balance zal hij nooit krijgen en bij het hebben van een burnout kan hij zich niets
voorstellen.
Tijdens zijn laatste beoordelingsgesprek kreeg hij zowaar een hele rits
complimenten. “Jij weet nee te zeggen,” zei de nieuwe chef plechtig. Een broekie

van een jaar of vierendertig, met een kleine maar overduidelijke zenuwtrek
boven zijn linkerooglid. “Dat noem ik een voorbeeld van persoonlijk leiderschap.
Dat is spelersgedrag”. Hij dacht nog bij zichzelf, dat er wel een negatieve
opmerking zou volgen. Eerst een aai, en dan een klap. Maar nee, het broekie
bleek het oprecht te menen. Hij bleef er heel serieus bij kijken. Zó serieus, dat
het bijna grappig was. “Nou ja, dank je wel,” sputterde hij terwijl hij op het punt
stond om weer op te staan. “Ho, wacht even”, zei het broekie, “ik ben nog niet
klaar”. En toen zei de nieuwe chef iets waar hij drie keer van achterover sloeg.
“Ik ben heel blij met jouw kritische opstelling in de afdeling. Het is werkelijk een
voorbeeld van openheid en oprechtheid. Een opstelling die ik zeer op prijs stel.
Want alleen door van je hart geen moordkuil te maken en geen blad voor de
mond nemen, komen we tot open en eerlijke communicatie. Bedankt daarvoor en
alsjeblieft, een VVV-bon”.

Kader
Michel Koppenaal is Senior Consultant HRD, Change & Leiderschap bij VAPRO. Hij
ondersteunt bedrijven bij het verbeteren van de communicatie tussen
leidinggevenden en medewerkers, waardoor productieprocessen soepeler
verlopen. Hij komt in zijn dagelijkse werk veel leuke en interessante voorbeelden
tegen, waar we allemaal iets van kunnen leren.